O Atlasie
• Project description in English
• Założenia i cel
• Autorzy
 
I. Z historii form i metod prezentacji
• Wprowadzenie
• Izolinie
• Kartogram
• Metoda kropkowa
• Grafika statystyczna
• Współczesność
• Literatura
 
II. Od danych do mapy
• Cel mapy i dane
• Sposób odniesienia danych
• Charakter danych
• Sposób ujęcia danych
• Literatura
 
III. Metody krok po kroku
• Metoda kartodiagramu + · Założenia ogólne
· Kształt diagramów a rozpiętość zbioru danych
· Kartodiagram sumaryczny strukturalny
· Inne kartodiagramy
· Kartodiagram liniowy
· Kartodiagram porządkowy
· Literatura

• Metoda kartogramu + · Założenia ogólne
· Kartogram prosty
· Kartogram ciągły
· Kartogram diagramiczny
· Kartogram złożony (krzyżowy)
· Literatura

• Metoda izolinii + · Założenia ogólne
· Izarytmy rzeczywiste
· Izarytmy teoretyczne (izoplety)
· Izolinie ruchu i odległości
· Literatura

• Metoda kropkowa + · Założenia ogólne
· Dobór danych, waga kropki
· Literatura

• Metoda sygnatur ilościowych + · Założenia ogólne
· Literatura
I. Z historii kartograficznych form i metod prezentacji   |  Jacek Pasławski

Kartogram

Za pomysłodawcę kartogramu (carte figurative) — nowej metody prezentacji, uważany jest Ch. Dupin — ekonomista i senator, który 30 grudnia 1826 roku wygłosił wykład na temat edukacji społeczeństwa francuskiego. Podczas wykładu zaprezentował mapy z zakresu „statystki moralności”, czyli dotyczące wykształcenia, wykroczeń wobec prawa, zachorowań itd. (ryc. 1.8). Skalę jasności zastosowaną na kartogramie można dzisiaj określić jako odwróconą, gdyż departamenty o wyższych wskaźnikach oznaczono jako jasne a niższych — ciemne. Było to celowe, gdyż autor chciał pokazać zróżnicowanie Francji na departamenty „oświecone” i „ciemne”. W latach dwudziestych i trzydziestych XIX wieku ukazało się wiele map dotyczących tej właśnie tematyki opracowanych w podobny sposób. Ich autorami byli m.in. A. Balbi i A. H. Guerry, znany statystyk — A. Quetelet oraz A. d'Angeville. W Administracyjno-statystycznym atlasie Prus z 1828 roku zamieszczono 17-klasowy kartogram gęstości zaludnienia z dość już poprawną skalą barw. Cechą pierwszych kartogramów w większości przypadków jest brak legendy oraz dość duża liczba klas — ponad 10. Autorzy uważali, że jest to wystarczająco sugestywny przekaz, nie potrzebujący objaśnienia, gdzie natężenia zjawiska jest większe, a gdzie mniejsze, gdyż informuje o tym jasność (natężenie) barwy. Interesujące, że od początku kartogramicznie prezentowano wartości względne, a więc np. liczbę osób na milę kwadratową, lub liczbę osób przypadających na jednego chłopca uczęszczającego do szkoły.


Ryc. 1.8 | Kartogram Ch. Dupina z 1827 roku ilustrujący poziom wykształcenia ludności według departamentów (reprodukcja za A .H. Robinson, 1982)

Dość wcześnie zauważono niedogodność kartogramu, gdy operuje się zbyt dużymi polami odniesienia. G. Scope zapewne jako pierwszy, bo w 1833 roku opracował mapę gęstości zaludnienia świata wyróżniając przede wszystkim obszary słabo zaludnione, a więc stosując metodę nazywaną niemal 100 lat później przez P. Siemionowa Tień-Szańskiego metodą dazymetryczną, której rezultatem jest rodzaj kartogramu (J. Goleń, W. Ostrowski 1994).

« Idź do poprzedniej strony Idź do następnej strony »

 

 


idź do początku strony »
 
  © Katedra Kartografii · Wydział Geografii i Studiów Regionalnych · Uniwersytet Warszawski · 2010-2012