O Atlasie
• Project description in English
• Założenia i cel
• Autorzy
 
I. Z historii form i metod prezentacji
• Wprowadzenie
• Izolinie
• Kartogram
• Metoda kropkowa
• Grafika statystyczna
• Współczesność
• Literatura
 
II. Od danych do mapy
• Cel mapy i dane
• Sposób odniesienia danych
• Charakter danych
• Sposób ujęcia danych
• Literatura
 
III. Metody krok po kroku
• Metoda kartodiagramu + · Założenia ogólne
· Kształt diagramów a rozpiętość zbioru danych
· Kartodiagram sumaryczny strukturalny
· Inne kartodiagramy
· Kartodiagram liniowy
· Kartodiagram porządkowy
· Literatura

• Metoda kartogramu + · Założenia ogólne
· Kartogram prosty
· Kartogram ciągły
· Kartogram diagramiczny
· Kartogram złożony (krzyżowy)
· Literatura

• Metoda izolinii + · Założenia ogólne
· Izarytmy rzeczywiste
· Izarytmy teoretyczne (izoplety)
· Izolinie ruchu i odległości
· Literatura

• Metoda kropkowa + · Założenia ogólne
· Dobór danych, waga kropki
· Literatura

• Metoda sygnatur ilościowych + · Założenia ogólne
· Literatura
III. Metody krok po kroku

Metoda kartogramu

Kartogram jest stosunkowo popularną formą prezentacji kartograficznej ze względu na pozorną łatwość wykonania. Zasadą jest graficzne odniesienie danych do powierzchni (ryc. 3.11); odniesienie do punktu lub linii jest stosunkowo rzadkie (por. ryc. 3.8).
 


Ryc. 3.11 | Kartogram prosty

Zakres zastosowania tej formy kartograficznej jest bardzo szeroki i trudny do jednoznacznego określenia. Jedynym wyraźnym ograniczeniem, które bywa jednakże kwestionowane, jest postulat wyłączenia z prezentacji kartogramicznej danych bezwzględnych. Drugim postulatem może być tylko „zdrowy rozsądek geograficzny”. Trzeba zwrócić uwagę, że dane odnosimy graficznie do całej jednostki przestrzennej, czasem wewnętrznie bardzo zróżnicowanej pod względem prezentowanych zjawisk. Na przykład sprzeciw geografa powinien budzić kartogram dochodu narodowego na jednego mieszkańca, na którym bezludne obszary arktyczne są oznaczone tak samo jak centra ekonomiczne Kanady i Rosji.

Zgodnie z dotychczasowych stanem wiedzy oraz praktyką kartograficzną kartogramicznie prezentuje się dane względne, choć mogą być one o różnym odniesieniu „merytorycznym” — punktowym, liniowym albo powierzchniowym.

Kartogramicznie prezentujemy dane w ujęciu skokowym. Liczba sposobów wyznaczania klas jest znaczna (J. Pasławski 2003). Poza podstawowymi wykluczającymi się sposobami jednakowej rozpiętości i jednakowej liczebności, opracowano różne sposoby o określonym zastosowaniu. Na przykład metody miar statystycznych (wykorzystujące średnią arytmetyczną i miary odchylenia standardowego) powinny być stosowane do zbiorów o normalnym rozkładzie statystycznym lub zbliżonym do normalnego.

W przypadku zbiorów o rozkładzie skośnym można stosować metody nazwane progresyjnymi. Stosując te metody „dążymy” do uzyskania klas o podobnej liczebności poprzez odpowiednią zmianę rozpiętości. Ich wadą są „nieokrągłe” granice klas, co może znacznie utrudniać poprawne czytanie mapy. Zasady ich stosowania zostały obszernie objaśnione w publikacji J. Pasławskiego (2003, s. 40-45).

Można także wyznaczać klasy „normatywne”, czyli za granice klasy przyjmować normy np. wyżywienia, zanieczyszczenia środowiska lub wskaźniki ekonomiczne. Stosowanie metod określanych jako niesformalizowane to wyznaczenie klas podobnie jak na wcześniej opracowanych już mapach o takiej tematyce.

Integralną częścią kartogramu jest jego legenda, będąca nie tylko wzorcem zastosowanych barw odpowiadających poszczególnym klasom na mapie, ale również wskazująca użytkownikowi na rozpiętość klas. Legenda kartogramu powinna być konstruowana jako układ pionowo usytuowanych prostokątów, opisanych „od dołu” w sposób wskazujący na operowanie szeregiem rozdzielczym (np. 5-10, 10-15). Ponadto zalecane jest zachowanie odpowiednich proporcji wysokości kolejnych prostokątów, co wskazuje na rozpiętość klas i może ułatwić wnioskowanie o charakterze zbioru (por. legenda i wykres wartości na ryc. 3.11). Legenda poza swym kształtem powinna zawierać poprawnie opracowaną skalę barwną lub achromatyczną. Zasadą jest operowanie jasnością znaku powierzchniowego wypełniającego poszczególne pola odniesienia. Reguła generalna mówi „im większe natężenie zjawiska tym ciemniejsza powierzchnia”. Odnosi się ona zarówno do skal barwnych, jak i achromatycznych. Chociaż jest to ogólne zalecenie, istnieją od niego wyjątki.

Podstawowe właściwości omawianej metody kartogramu można przedstawić graficznie:


 

Idź do następnej strony »

 

 


idź do początku strony »
 
  © Katedra Kartografii · Wydział Geografii i Studiów Regionalnych · Uniwersytet Warszawski · 2010-2012